تحقیق چالش ها و الزامات توسعه مدل زبانی بزرگ (LLM) فارسی

فهرست مطالب
اختصارها 3
چکیده 4
فصل یک 5
مقدمه 5
1-1 پس‌زمینه 5
2-1 اهمیت پایان‌نامه 6
3-1 اهداف پایان‌نامه 7
4-1 ساختار پایان‌نامه 8
فصل دوم 10
چالش‌های توسعه مدل زبانی بزرگ فارسی 10
1-2 چالش‌های فنی 10
1-1-2 قدرت محاسباتی و نیازهای سیستمی 12
2-1-2 پردازش و ذخیره‌سازی داده 12
2-2 پیچیدگی‌های زبانی 13
2-2-1 قواعد و نحو زبان فارسی 14
2-2-2 واژگان و ویژگی‌های خاص فارسی 15
3-2 دسترس‌پذیری داده‌ها 16
1-3-2 کمبود داده‌های استاندارد 16
2-3-2 مشکلات مربوط به تنوع گویش‌ها و لهجه‌ها 17
4-2 مسائل فرهنگی و اخلاقی 18
1-4-2 تعصبات زبانی و فرهنگی 19
2-4-2 مسائل اخلاقی مرتبط با مدل‌های زبانی بزرگ 19
فصل سوم 21
الزامات توسعه مدل زبانی بزرگ فارسی 21
1-3 نیازهای داده‌ای 21
1-1-3 نوع و حجم داده‌های مورد نیاز 22
2-1-3 روش‌های جمع‌آوری و پیش‌پردازش داده‌ها 23
2-3 تکنیک‌های مدل‌سازی 23
1-2-3 الگوریتم‌ها و تکنیک‌های مناسب برای زبان فارسی 24
2-2-3 روش‌های اصلاح و بهینه‌سازی مدل‌ها 25
3-3 منابع محاسباتی 26
1-3-3 نیازهای سخت‌افزاری 26
2-3-3 زیرساخت‌های نرم‌افزاری و محیط‌های پردازشی 28
4-3 آموزش و ارزیابی مدل 31
1-4-3 روش‌های آموزش مدل‌های زبانی بزرگ 32
2-4-3 ابزارهای ارزیابی عملکرد مدل 34
فصل چهارم 36
اقدامات آینده و نتیجه‌گیری 36
1-4 فرصت‌های بهبود 37
1-1-4 روش‌های افزایش دقت و کارایی مدل 37
2-1-4 راهکارهای کاهش هزینه‌های محاسباتی 39
2-4 همکاری‌ها و مشارکت‌ها 40
1-2-4 همکاری‌های آکادمیک و تحقیقاتی 41
2-2-4 مشارکت با صنایع و سازمان‌های دولتی 44
3-4 کاربردها و چشم‌اندازها 45
1-3-4 کاربردهای مدل زبانی بزرگ فارسی در حوزه‌های مختلف 46
2-3-4 پیش‌بینی‌های آینده و چشم‌انداز تکنولوژیک 48
4-4 نتیجه‌گیری و پیشنهادات 50
منابع 52

اختصارها
Amazon Web Services AWS
Byte-Pair Encoding BPE
Colloquial Persian POS CPPOS
Google Cloud Platform GCP
Graphics Processing Unit GPU
Large Language Models LLM
Low-Rank Adaptation LRA
Masked Language Modeling MLM
Natural Language Processing NLP
Natural Language Toolkit NLT
Persian Social Norms PSN
Research and Development R&D
Explainable Artificial Intelligence XAI

چکیده
توسعه مدل‌های زبان بزرگ فارسی به‌عنوان ابزاری حیاتی در حوزه پردازش زبان طبیعی و هوش مصنوعی، پتانسیل بالایی در بهبود کارایی و دقت در حوزه‌های مختلف از جمله تجارت، آموزش، سلامت، خدمات عمومی و فرهنگ دارد. این مدل‌ها می‌توانند با پردازش داده‌های متنی و گفتاری فارسی، تجربه کاربران و کیفیت خدمات را ارتقاء دهند. با این حال، این فرایند با چالش‌هایی از قبیل نیاز به داده‌های گسترده، منابع محاسباتی قوی، و هزینه‌های بالای آموزش و ارزیابی مدل‌ها مواجه است. همکاری‌های آکادمیک و صنعتی، استفاده از تکنیک‌های فشرده‌سازی و بهینه‌سازی مدل‌ها، و بهره‌گیری از حمایت‌های دولتی می‌تواند به کاهش این چالش‌ها کمک کند. آینده مدل‌های زبان بزرگ فارسی نویدبخش پیشرفت‌های قابل‌توجه در کاربردهای متنوع و ارائه راهکارهایی برای پاسخگویی به نیازهای جامعه است. پیشنهاد می‌شود این مدل‌ها با اولویت‌بندی نیازهای محلی و همکاری‌های گسترده در راستای توسعه یک چارچوب ملی برای استفاده مؤثر و بهینه از مدل‌های زبان فارسی پیش بروند.
کلمات کلیدی: مدل زبان بزرگ فارسی، پردازش زبان طبیعی، هوش مصنوعی، داده‌های متنی، بهینه‌سازی مدل.